Waar heeft u als mantelzorger recht op? Alle regelingen op een rij

Als mantelzorger heeft u recht op meer dan u misschien denkt. Denk aan de mantelzorgwaardering van de gemeente, zorgverlof, ondersteuning via de Wmo en vergoeding van respijtzorg via uw zorgverzekering. Soms is ook betaling uit een persoonsgebonden budget (PGB) mogelijk. Welke mantelzorg vergoeding of regeling bij u past, hangt af van uw situatie. Hieronder zetten we alles op een rij.

Welke regelingen zijn er voor mantelzorgers?

Dit zijn de belangrijkste rechten en regelingen voor mantelzorgers in Nederland:

• Mantelzorgwaardering: een jaarlijkse blijk van waardering van de gemeente.
• Ondersteuning via de Wmo: bijvoorbeeld respijtzorg, hulpmiddelen of advies van een mantelzorgconsulent.
• Respijtzorg via de zorgverzekering: vervangende zorg, vaak vergoed vanuit het aanvullende pakket.
• Zorgverlof: kortdurend, langdurend en calamiteitenverlof, wettelijk geregeld via uw werkgever.
• Betaling uit een PGB: als uw naaste een indicatie heeft, kan die u uit het budget betalen.
• Belastingvoordeel: aftrek van zorgkosten in bepaalde situaties.
• Een mantelzorgmakelaar: iemand die regelwerk van u overneemt, soms vergoed door de verzekeraar.
• Praktische regelingen: zoals een mantelzorgparkeervergunning in een aantal gemeenten.

De mantelzorgwaardering van de gemeente

De mantelzorgwaardering is een jaarlijks blijk van waardering die gemeenten aan mantelzorgers geven. Elke gemeente bepaalt zelf de vorm. Dat kan een geldbedrag zijn, een cadeaubon, een kortingspas of een activiteit.

U vraagt de waardering aan bij de gemeente waar uw naaste woont, dus niet per se bij uw eigen gemeente. Dat gaat vaak via het Wmo-loket of het lokale steunpunt mantelzorg. Veel gemeenten keren één keer per jaar uit, regelmatig rond de Dag van de Mantelzorg in november.

Misschien kent u de regeling nog als het mantelzorgcompliment. Dat was tot 2015 een landelijk bedrag van € 200 per jaar. Sindsdien regelt elke gemeente het zelf, en daardoor lopen de bedragen en voorwaarden flink uiteen. Het is meestal een bescheiden bedrag, maar het is de moeite waard om het na te vragen. Veel mantelzorgers weten simpelweg niet dat het bestaat.

Welke ondersteuning biedt de Wmo aan mantelzorgers?

Via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) helpt de gemeente mensen om zelfstandig thuis te blijven wonen, en ondersteunt ze ook de mantelzorgers om hen heen. Hulp van de gemeente kan zich dus richten op uw naaste én op uzelf.

Denk aan:

• respijtzorg of dagbesteding, zodat u even ontlast wordt
• hulpmiddelen en woningaanpassingen, zoals een douchestoel of traplift
• hulp bij het huishouden als u overbelast dreigt te raken
• gesprekken met een mantelzorgconsulent over wat u nodig heeft

De gemeente bekijkt in een gesprek, vaak het keukentafelgesprek genoemd, wat nodig is. U mag als mantelzorger gewoon aanschuiven. Dat is ook verstandig, want u ziet vaak dingen die uw vader of moeder zelf liever niet benoemt. U mag als mantelzorger gewoon aanschuiven. Dat is ook verstandig, want u ziet vaak dingen die uw vader of moeder zelf liever niet benoemt. Het gesprek is de eerste stap richting een Wmo-indicatie, en een goede voorbereiding maakt daarbij veel verschil.

Respijtzorg vergoed via de zorgverzekering

Respijtzorg betekent dat iemand anders uw zorgtaken tijdelijk overneemt, zodat u op adem kunt komen. De meeste aanvullende zorgverzekeringen vergoeden een aantal dagen of uren vervangende mantelzorg per jaar. Meestal gaat dat niet ten koste van het eigen risico.

Het aantal vergoede dagen verschilt per verzekeraar en per pakket. In ons overzicht van mantelzorg- en respijtzorgvergoedingen per zorgverzekeraar ziet u wat er dit jaar mogelijk is.

Bij respijtzorg van Senior Service komt er een vaste medewerker bij uw naaste thuis. Dat kan een middag zijn, een weekend of de twee weken dat u eindelijk op vakantie gaat. Uw moeder hoeft dus niet tijdelijk ergens anders te verblijven, en ze ziet steeds hetzelfde gezicht.

Zorgverlof: welke rechten heeft u als werkende mantelzorger?

Werkende mantelzorgers hebben wettelijk recht op zorgverlof. Dat staat in de Wet arbeid en zorg. Er zijn drie vormen:

• Kortdurend zorgverlof: per 12 maanden maximaal twee keer het aantal uur dat u per week werkt. Uw werkgever betaalt minimaal 70% van uw loon door, en nooit minder dan het minimumloon.
• Langdurend zorgverlof: per 12 maanden maximaal zes keer uw wekelijkse werkuren. Dit verlof is onbetaald. U vraagt het minimaal twee weken van tevoren schriftelijk aan.
• Calamiteitenverlof: kort, betaald verlof voor een plotselinge noodsituatie, zoals een val of een spoedopname.

Een voorbeeld: werkt u 32 uur per week, dan heeft u per jaar recht op 64 uur kortdurend en 192 uur langdurend zorgverlof. Uw werkgever mag het verlof alleen weigeren als het bedrijf daardoor ernstig in de problemen komt.

Kijk ook in uw cao, want daarin staan soms ruimere afspraken. En vraag gerust na of uw werkgever mantelzorgondersteuning aanbiedt. Sommige werkgevers regelen dat via Mantelzorger van de zaak. 

Kunt u als mantelzorger betaald worden?

Ja, via een persoonsgebonden budget (PGB). Met een PGB koopt uw naaste zelf zorg in, en dat mag ook bij u als familielid. Het is de enige vorm van mantelzorgvergoeding waarbij u daadwerkelijk geld krijgt voor uw zorguren.

Daarvoor heeft uw naaste een indicatie nodig, via de Wmo, de Wet langdurige zorg (Wlz) of de Zorgverzekeringswet. U legt de afspraken vast in een zorgovereenkomst, en de Sociale Verzekeringsbank (SVB) betaalt u uit. Voor familieleden geldt vaak een lager uurtarief dan voor professionele zorgverleners.

Het PGB vraagt uw naaste zelf aan. Wij mogen dat niet voor u doen, maar we helpen u wel graag wegwijs bij PGB aanvragen, van indicatie tot zorgovereenkomst.

Een PGB kan ook betekenen dat u de zorg juist niet meer allemaal zelf hoeft te doen. Uw naaste kan met hetzelfde budget professionele ondersteuning inkopen, bijvoorbeeld bij ons.

Belastingvoordelen voor mantelzorgers

Woont uw vader, moeder, broer of zus bij u in huis en is diegene afhankelijk van uw zorg? Dan mag u bepaalde zorgkosten die u voor hen betaalt aftrekken in uw aangifte inkomstenbelasting. Dat geldt alleen voor kosten die nergens anders worden vergoed, en boven een drempelbedrag.

Gaat u samenwonen met degene voor wie u zorgt? Dan kunnen ook uw zorgtoeslag en huurtoeslag veranderen. Maak daarom vooraf een proefberekening op de website van de Belastingdienst.

Er is nog een regeling die veel mensen over het hoofd zien. Koopt uw naaste particulier thuiszorg in vanwege ziekte of beperkingen, dan kan hij of zij die kosten vaak aftrekken als extra gezinshulp. Afhankelijk van de belastingschijf scheelt dat tot bijna de helft van het uurtarief.

Hulp van een mantelzorgmakelaar

Een mantelzorgmakelaar is een professional die regeltaken van u overneemt. Denk aan het uitzoeken van regelingen, aanvragen voorbereiden of het contact met de gemeente en zorgverzekeraar. Zo houdt u meer tijd en energie over voor uw naaste zelf.

Veel aanvullende zorgverzekeringen vergoeden een mantelzorgmakelaar. Soms betaalt ook de gemeente of de werkgever. Kijk in uw polis onder “mantelzorgmakelaar” of vraag het na bij het steunpunt mantelzorg.

Praktische regelingen die het zorgen lichter maken

Ook kleinere regelingen kunnen in het dagelijks leven veel schelen. Een aantal gemeenten geeft een mantelzorgparkeervergunning, zodat u goedkoper of gratis parkeert bij het huis van uw naaste. Ook een mantelzorgpas met kortingen komt voor.

Moet uw naaste naar het ziekenhuis of naar een behandeling? Dan vergoedt de zorgverzekering in bepaalde gevallen het vervoer. Informeer bij de gemeente en de verzekeraar wat er bij u in de buurt mogelijk is.

Welke regeling past bij uw situatie?

Waar u het beste kunt beginnen, hangt af van uw situatie:

• U werkt naast de zorg: begin bij zorgverlof en vraag naar de mogelijkheden bij uw werkgever.
• U merkt dat u het zwaar heeft: kijk naar respijtzorg via uw zorgverzekering of de Wmo.
• Uw naaste heeft een indicatie: dan is een PGB een optie, ook om u te betalen.
• Uw naaste woont bij u in huis: check de aftrek van zorgkosten.
• U ziet door de bomen het bos niet meer: schakel een mantelzorgmakelaar in, of bel onze cliëntenadviseurs.

En vraag in alle gevallen de mantelzorgwaardering aan. Daar heeft u in de meeste gemeenten gewoon recht op.

Als het zorgen te veel wordt

Soms zit achter “waar heb ik recht op” een andere vraag: hoe lang houd ik dit nog vol? Dan is het een goed moment om hulp te zoeken, nog voordat het echt niet meer gaat.

Met aanvullende mantelzorg nemen wij een deel van de zorg van u over. Dat kan klein beginnen, met een ochtend per week gezelschap voor uw vader of moeder. Later kan het meegroeien, bijvoorbeeld met persoonlijke verzorging. Uw naaste bepaalt mee wat er gebeurt.

Er komt altijd een vast gezicht, dat bij ons in dienst is. Een eigen coördinator regelt de planning en vervanging, en via Caren zorgt leest u mee. Wij zijn het oudste thuiszorgbedrijf van Nederland, sinds 1995. We werken zonder wachtlijsten en helpen u met alle financieringsvormen.

Rustig nalezen wat er mogelijk is? Vraag vrijblijvend onze brochure aan, digitaal of per post. Of bel gratis met 0800-1969.

Bijgewerkt in oktober 2026. De regels verschillen per gemeente en kunnen jaarlijks veranderen.