Mantelzorg
Eenzaamheid bij ouderen: herkennen en wat u kunt doen
Eenzaamheid bij ouderen ontstaat vaak geleidelijk, bijvoorbeeld na het verlies van een partner, als vrienden wegvallen of als de mobiliteit afneemt. U herkent het aan terugtrekken, minder contact zoeken of minder goed voor zichzelf zorgen. Kleine, vaste momenten van contact helpen vaak het meest: een wekelijks bezoek, een activiteit in de buurt of een vertrouwd gezicht aan huis.
Misschien merkt u het aan de telefoon. Uw moeder belt vaker, of juist veel minder. Ze vertelt dat ze "niks bijzonders" heeft gedaan, al dagen niet. Het is een stil probleem, en ouderen praten er zelf zelden over.
Wat is eenzaamheid?
Eenzaamheid is het gevoel dat u minder of minder waardevolle contacten heeft dan u zou willen. Het gaat dus om hoe iemand het ervaart. Iemand kan alleen wonen en zich prima voelen, en iemand met een druk bezochte verjaardag kan zich toch eenzaam voelen.
Er zijn twee vormen. Bij sociale eenzaamheid mist iemand een kring van mensen om zich heen, zoals buren, vrienden of een club. Bij emotionele eenzaamheid mist iemand één intieme band, vaak na het overlijden van een partner.
Volgens het CBS voelt ongeveer één op de tien Nederlanders zich sterk eenzaam. Dat aandeel is al jaren stabiel, en ook onder ouderen is het geen uitzondering.
Waar komt eenzaamheid bij ouderen vandaan?
Op latere leeftijd stapelen de verliezen zich vaak op. Een partner overlijdt. Vrienden van vroeger zijn er niet meer, of kunnen niet meer op bezoek komen. Het rijbewijs wordt ingeleverd, en de supermarkt voelt ineens ver weg.
Ook lichamelijke dingen spelen mee. Wie slechter hoort, haakt af in gesprekken. Wie bang is om te vallen, gaat minder vaak de deur uit. Zo wordt de wereld langzaam kleiner, vaak zonder dat iemand het echt merkt.
Hoe herkent u eenzaamheid bij uw vader of moeder?
Eenzaamheid is lastig te zien, want veel ouderen houden zich groot. Let op signalen zoals:
- uw ouder gaat minder de deur uit of zegt afspraken af
- er staan minder verhalen over anderen in de gesprekken
- de koelkast is leeg, of maaltijden worden overgeslagen
- het huis of de verzorging wordt minder bijgehouden
- uw ouder belt vaker, of juist opvallend weinig
- hij of zij praat veel over vroeger
Eén signaal zegt weinig. Ziet u er meerdere tegelijk, dan is het goed om er voorzichtig naar te vragen. De signalen dat een ouder meer ondersteuning nodig heeft overlappen vaak met die van eenzaamheid.
Hoe begint u het gesprek?
Eenzaamheid voelt voor veel ouderen als iets om zich voor te schamen. Een directe vraag als "Ben je eenzaam?" levert daarom vaak een snel "Nee hoor" op.
Het werkt meestal beter om te vragen naar het gewone leven. Wie heeft u deze week gezien? Wat mist u van vroeger? Waar zou u weer eens naartoe willen? Luister vooral, en probeer het niet meteen op te lossen. Het is oké als dat gesprek een paar keer nodig is.
Wat kunt u doen tegen eenzaamheid?
Een pasklare oplossing bestaat niet. Kleine stappen maken vaak het verschil. Het helpt als contact vanzelf ontstaat, op vaste momenten, rond iets wat uw ouder toch al leuk vindt.
- Vaste momenten: een wekelijkse belafspraak of een vaste bezoekdag geven iets om naar uit te kijken.
- Activiteiten in de buurt: een koffieochtend in het buurthuis, een wandelgroep of dagbesteding voor ouderen, voor wie houdt van gezelschap in een groep.
- Bereikbaarheid: soms is de drempel gewoon praktisch. Met de juiste vervoersmogelijkheden voor ouderen worden afspraken en uitjes weer haalbaar.
- Een maatje: veel welzijnsorganisaties en vrijwilligersorganisaties koppelen ouderen aan een vrijwilliger die regelmatig langskomt.
- Even praten: bij De Luisterlijn kan iedereen dag en nacht anoniem terecht voor een gesprek, via 088 0767 000.
Woont u verder weg? Dan helpt het om vaste afspraken te maken met mensen in de buurt van uw ouder. Een buurvrouw, een vaste medewerker, iemand die regelmatig binnenloopt. Veel tips daarvoor gelden ook voor mantelzorg op afstand.
Een vertrouwd gezicht aan huis
Niet iedereen voelt zich thuis in een groep. Sommige ouderen bloeien juist op als er één vast iemand komt, die hun gewoontes kent en weet hoe ze hun koffie drinken.
Met gezelschap voor ouderen komt er bij ons een vaste medewerker langs. Samen naar de markt, een wandeling door het park, een spelletje of samen koken. Onze aandacht voor welzijn gaat over het plezier in de dag, en over de dingen die het leven de moeite waard maken.
In onze ervaring helpt het om klein te beginnen. Uw moeder hoeft geen "zorg" te accepteren. Er komt gewoon iemand op dinsdagochtend. Na een paar weken voelt dat vaak als bezoek.
Spelen er ook geheugenproblemen? Dan kan eenzaamheid sneller toeslaan, omdat contact lastiger wordt. Onze dementiezorg sluit aan bij het vaste ritme van uw naaste.
Meer weten over hulp voor ouderen?
Eenzaamheid staat zelden op zichzelf. Vaak speelt er meer, en is er ook hulp nodig bij het huishouden, vervoer of de administratie. Gelukkig is er veel mogelijk, van ouderenadviseurs tot dagbesteding, en alle vormen van hulp voor ouderen in Nederland hebben hun eigen route.
Bij ons komt altijd hetzelfde vaste gezicht, bij ons in dienst. Een eigen coördinator regelt de planning, en via Caren zorgt leest u mee hoe de dag was. We zijn het oudste thuiszorgbedrijf van Nederland, sinds 1995, en werken zonder wachtlijsten.
Rustig nalezen wat er mogelijk is, misschien samen met uw vader of moeder? Vraag
vrijblijvend onze brochure aan, digitaal of per post. Of bel gratis met 0800-1969 voor
Veelgestelde vragen over eenzaamheid bij ouderen
Is alleen wonen hetzelfde als eenzaam zijn?
Nee, veel ouderen wonen alleen en voelen zich prima. Eenzaamheid gaat over het gevoel dat er te weinig of te weinig waardevolle contacten zijn. Dat kan ook voorkomen bij iemand die samenwoont of veel bezoek krijgt.
Mijn ouder wil geen hulp. Wat kan ik doen?
Begin klein en laat haar meebeslissen. Een vaste ochtend met iemand die meegaat naar de markt voelt voor veel ouderen anders dan "zorg in huis". Vaak helpt het om het te brengen als gezelschap of een uitje, in plaats van als hulp.
Waar kan een eenzame oudere terecht voor een gesprek?
Bij De Luisterlijn, dag en nacht bereikbaar via 088 0767 000. Daarnaast hebben veel gemeenten een welzijnsorganisatie met een ouderenadviseur, die kan helpen bij het vinden van activiteiten en contacten in de buurt.
Wanneer moet ik me zorgen maken?
Als uw ouder zich langere tijd terugtrekt, slecht eet of somber blijft, is het goed om dat met de huisarts te bespreken. Somberheid en eenzaamheid kunnen elkaar versterken, en soms is er meer aan de hand.
Meer informatie
Heeft u een vraag of wilt u graag een afspraak maken voor een kennismakingsgesprek? Neem dan gerust contact met mij op.